eMühendisi.com
Sat, 14 Mar 2026
77
Enerji nakil hattı tasarımında direklerin temel ölçüleri, köşe ve ayırım direkleri ile salgı şablonları, hat güvenliği ve mekanik denge için kritik önemdedir. Bu yazıda, bütün direk türleri için temel ölçüler, ikiz SBA direk seçimi ve salgı şablonlarının güzergah profiline uygulanması detaylı olarak ele alınacaktır.
1. Bütün Direklerin Temel Ölçüleri
Direklerin temel ölçüleri, yük taşıma kapasitesi, sarkma ve güvenlik faktörleri dikkate alınarak belirlenir:
Direk TürüYükseklik (m)Temel Boyutu (m)DonatıSBA (tekil)12–150,6 × 0,6Ø16 mm 4 adetSBA (ikiz)12–150,8 × 0,8Ø16–20 mm 6 adetKaynaklı Demir8–140,4 × 0,4Çelik sac, profilCivatalı Demir10–200,5 × 0,5Civatalı çelik profillerAğaç Direk8–12Temel kazık 0,5 mAhşap korumalı
Not: Temel ölçüleri seçerken, direğe etki eden düşey ve yatay kuvvetler, rüzgar yükü, buz yükü ve iletken germe kuvvetleri birlikte değerlendirilir.
2. Köşede Durdurucu İkiz SBA Direk Seçimi
Köşe direkleri, hattın yön değiştirdiği noktalar için kullanılır
İkiz SBA direkler tercih edilir:
Daha yüksek yatay kuvvet taşıma kapasitesi
İletkenin köşe dönüşlerinde gerilmesini dengeleme
Tip tasarım örneği:
34,5 kV OG hattı, köşe direği yüksekliği 12 m
Temel: 0,8 × 0,8 m
Donatı: Ø16 mm 6 adet
3. Ayırım Direği Olarak İkiz SBA Direk Seçimi
Ayırım direkleri, hattın farklı bölümlerini ayırır veya trafo/hat bağlantısı sağlar
İkiz SBA direkler:
Maksimum düşey ve yatay kuvvetleri güvenle taşır
İletken sarkmasını ve gerilmesini dengeler
Tip tasarım örneği:
154 kV hattı, 12 m yüksekliğinde ikiz SBA direk
Temel boyutu: 0,9 × 0,9 m
Donatı: Ø20 mm 6 adet
4. Salgı Şablonu
Salgı şablonu, iletkenlerin direkler arasında oluşturduğu sarkma (fark) profilidir
Tek ve çoklu açıklıklarda kullanılır
Maksimum ve minimum sarkı noktaları belirlenir
Hesaplamada:
f=wL28Tf = \frac{w L^2}{8 T}f=8TwL2
Çoklu açıklık ve kritik noktalar dikkate alınarak ortalama ve maksimum sarkılar belirlenir
5. 33 kV Gerilimli İletim Hatları İçin Salgı Şablonları
Ortalama açıklık: 40 m
Maksimum sarkı (ortadaki açıklık): 1,1 m
Minimum sarkı (kısa açıklık): 0,95 m
Köşe ve ayırım direklerinde up-lift ve off-set kontrolleri yapılır
6. 154 kV Gerilimli İletim Hatları İçin Salgı Şablonları
Ortalama açıklık: 80 m
Maksimum sarkı: 2,2 m
Minimum sarkı: 1,8 m
İletkenler arası mesafe ve faz güvenliği kritik
Köşe direklerinde ikiz SBA direk, trafo direklerinde ek destek önerilir
7. Salgı Şablonunun Güzergah Profiline Uygulanması
Salgı şablonu, güzergah profiline uygulanır:
Arazi eğimi ve yükseklik farkları dikkate alınır
Maksimum sarkı noktaları arazi profiline yerleştirilir
Direkler ve askı izolatörler buna göre konumlandırılır
Bu yöntem, hat güvenliği, iletken sarkması ve trafo bağlantıları için kritik önemdedir
